Tìm kiếm: hát trống quân

Có những giá trị văn hóa tưởng chừng đã mai một theo thời gian, nhưng nhờ những con người bền lòng gìn giữ, chúng lại hồi sinh trong nhịp sống hôm nay. Với Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đình Lâu ở xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình, hát trống quân không chỉ là âm điệu dân gian, mà là ký ức văn hóa của cả một vùng quê. Hơn ba mươi năm miệt mài sưu tầm, phục dựng và truyền dạy, ông đã góp phần đưa làn điệu mộc mạc ấy trở lại đời sống và trở thành Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Hát Trống quân Liêm Thuận (xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm) là nét sinh hoạt văn hóa độc đáo và đặc sắc gắn bó mật thiết với cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của người dân nơi đây từ rất xa xưa. Từng có thời gian bị quên lãng, mai một… đến năm 2006, bằng nỗ lực, tâm huyết và tình yêu của những người mong muốn lưu giữ,  phát huy điệu hát đặc sắc của quê hương, được sự quan tâm tạo điều kiện của cấp ủy, chính quyền địa phương câu lạc bộ (CLB) hát Trống quân xã Liêm Thuận được thành lập. Từ đó đến nay, những điệu hát Trống quân của quê hương Liêm Thuận đã được các thành viên trong CLB luyện tập, biểu diễn, giới thiệu ở nhiều nơi, được người dân trong và ngoài tỉnh biết đến. Đặc biệt, hát Trống quân của Liêm Thuận đã được công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia”.

Giữa tháng 11 năm 2023 tôi bất ngờ nhận được cuộc gọi điện thoại từ Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đình Lâu – người đã dành nhiều thời gian, công sức và tâm huyết để nghiên cứu, sưu tầm các điệu hát Trống quân cổ ở xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm. Qua điện thoại, bác Lâu phấn khởi thông báo cho tôi tin vui: Hát Trống quân Liêm Thuận đã được công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia”. Tôi chúc mừng bác Lâu và chúc mừng người dân Liêm Thuận. Được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia chính là nền tảng và động lực quan trọng để hát Trống quân Liêm Thuận được bảo tồn, phát huy trong giai đoạn mới. Đặc biệt, là người dành nhiều thời gian, công sức và tâm huyết để nghiên cứu, sưu tầm, phổ biến các điệu hát Trống quân nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đình Lâu giờ đã hoàn toàn yên tâm: Hát Trống quân Liêm Thuận sẽ được các thế hệ giữ gìn và tiếp nối tới mai sau.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa có Quyết định số 3411/QĐ-BVHTT&DL và 3408/QĐ-BVHTT&DL về công bố Di sản Văn hóa Phi vật thể cấp Quốc gia với Múa hát Lải Lèn (xã Bắc Lý, huyện Lý Nhân) và Hát Trống quân Liêm Thuận (xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm).

Xã Liêm Thuận nằm trong vùng văn hóa truyền thống Liễu Đôi của huyện Thanh Liêm. Địa hình xã nằm giữa đồng chiêm trũng, xưa bốn bề nước bao vây, người dân đi lại đều phải dùng thuyền. Chính vì điều kiện sinh sống đó mà tục hát Trống quân trên thuyền đã ra đời trong những thôn làng cổ với những cái tên nôm na: Lau, Gừa, Sông, Chảy, Chằm, Thị… Nét sinh hoạt văn hóa đặc biệt này diễn ra vào dịp trước sau rằm tháng Tám khi trăng thanh gió mát, thời điểm nông nhàn.

Trong suốt hàng nghìn năm tồn tại, loại hình âm nhạc dân gian hát Trống quân ở xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm đã trải qua nhiều biến cố thăng trầm, có nguy cơ bị mai một. Nhưng từ năm 2000 trở lại đây, với sự quan tâm của các cấp, các ngành, đặc biệt là những người con quê hương luôn dành cho Trống quân niềm đam mê, tâm huyết, câu hát Trống quân mượt mà, đằm thắm cùng tiếng trống “thì - thình” độc đáo lại được hồi sinh, ngân vang trong những ngày hội làng, hay mỗi dịp Tết đến, Xuân về.